1 stycznia 2017 roku, z okazji zbliżającej się 100. rocznicy odzyskania przez Polskę niepodległości, Instytut Adama Mickiewicza ogłosił w Stanach Zjednoczonych konkurs na spektakl muzyczny inspirowany życiem i działalnością kompozytora. Spośród nadesłanych prac, wybrano siedem - w tym właśnie "Virtuoso" Matthew Hardy'ego. Przedstawienie w Polsce do tej pory można było oglądać w Teatrze Muzycznym w Poznaniu.
"Virtuoso" to spektakl o Paderewskim, chociaż jak powiedział PAP, przy okazji amerykańskiej premiery, twórca scenariusza, muzyki i libretta Matthew Hardy - nie jest to dokładne odwzorowanie wydarzeń z życia Paderewskiego. Hardy przedstawił życie Paderewskiego przez pryzmat jego związków z trzema kobietami - Heleną Górską, aktorką Heleną Modrzejewską oraz pianistką, księżną Heleną Bebisco. Autor powiedział PAP, że "Paderewski był w związkach z wieloma kobietami, a te trzy Heleny są połączeniem cech i historii wszystkich, z którymi był".
Paderewski i kobiety
Jego zdaniem, Paderewski nie osiągnąłby tak wielkiego sukcesu, gdyby nie kobiety. Helena Modrzejewska zainspirowała go do rozwijania kariery.- wyjaśnił Hardy.
Kolejna Helena w spektaklu to Helena Górska - żona przyjaciela Paderewskiego - Władysława Górskiego. Małżeństwo to opiekowało się niepełnosprawnym synem Paderewskiego z pierwszego małżeństwa. Hardy w swojej sztuce nie porusza jednak tego wątku, skupia się na romansie Heleny Górskiej z Paderewskim. Po kilku latach romansu unieważniła ona swoje małżeństwo i wyszła za Paderewskiego.
Wygląd artysty miał wpływ na jego popularność
Według Hardy'ego, Paderewski wpisywał się w kanon piękna obowiązujący w jego czasach.- przypomniał. Podkreślił, że wygląd artysty miał wpływ na jego popularność. Drugim czynnikiem decydującym o popularności był - według Hardy'ego - talent i ciężka praca. Paderewski miał problemy z warsztatem, ponieważ w dzieciństwie nie miał profesjonalnego nauczyciela. Hardy przypomniał, że pierwszy nauczyciel Paderewskiego nie był pianistą, a skrzypkiem, bo ojciec kompozytora nie znalazł innego nauczyciela tam gdzie mieszkali.
Sześć lat po ukończeniu warszawskiego Instytutu Muzycznego, Paderewski pojechał do Wiednia uczyć się u Teodora Leszetyckiego. Nauczyciel miał wątpliwości czy przyjąć go, ze względu na braki techniczne, które trudno byłoby nadrobić w jego wieku. I tu w spektaklu Hardy'ego znowu pomogła mu kobieta - żona Leszetyckiego, Annette Essipova, wstawiła się za Paderewskim. W rzeczywistości Leszetycki przyjął na naukę Paderewskiego, a ten wdał się w romans z żoną swojego profesora. Leszetycki, chcąc się pozbyć kochanka żony, załatwił mu posadę nauczyciela w konserwatorium w Strasburgu.
Hardy opowiadał, że kiedy czytał listy niektórych kobiet Paderewskiego zdumiało go, że choć wiedziały one o jego licznych romansach, nie czuły się pokrzywdzone ani zazdrosne. Były wdzięczne za spędzony z nim czas.
W "Virtuoso" przedstawiona jest też stała miłość w życiu Paderewskiego - miłość do ojczyzny. Jest obecna nie tylko w warstwie fabularnej, ale także w kompozycjach Hardy'ego zaaranżowanych przez Andrew Foxa. "Dodałem polskie kompozycje, starałem się wpleść jak najwięcej muzyki Chopina i Paderewskiego do tego spektaklu. Dla widzów, którzy słuchają muzyki klasycznej będzie wiele niespodzianek" - mówił Hardy. Tekst ostatniej piosenki nawiązuje do jednego z przemówień Paderewskiego.
Scenariusz, muzyka i słowa - Matthew Hardy. Tłumaczenie - Lesław Haliński (libretto), Przemysław Kieliszewski (teksty piosenek). Współpraca - Brian Kite. Orkiestracja i aranżacje wokalne - Andrew Fox. Reżyseria - Jerzy Jan Połoński. Choreografia - Paulina Andrzejewska-Damięcka. Kierownictwo muzyczne - Radosław Mateja. Scenografię zaprojektował Mariusz Napierała, a kostiumy - Agata Uchman.
W postać głównego bohatera – Ignacego Jana Paderewskiego – wcielają się Janusz Kruciński oraz Marcin Januszkiewicz. W obsadzie znaleźli się także, m.in.: Anna Lasota (Helena Górska / Paderewska), Barbara Melzer (Helena Modrzejewska), Katarzyna Tapek (Helena Bibesco), Radosław Elis i Jarosław Patycki (Władysław Górski / Józef Piłsudski).
Pokaz gościnny na Scenie im. Gustawa Holoubka Teatru Dramatycznego w Warszawie odbył się w piątek, kolejne przedstawienia w sobotę i niedzielę.
