Mścisław Rostropowicz urodził się 20 marca 1927 roku w Azerbejdżanie. Jego korzenie sięgają Polski - w Sochaczewie mieszkał pradziadek dyrygenta, a w Warszawie babka, która została pochowana na Powązkach.
Od czwartego roku życia Rostropowicz uczył się grać na fortepianie, a później na wiolonczeli. W wieku 34 lat został profesorem w moskiewskim konserwatorium. Występował z najsłynniejszymi orkiestrami operowymi i symfonicznymi, także jako pianista. Przez blisko 20 lat był szefem artystycznym i dyrygentem Narodowej Orkiestry w Waszyngtonie, za co pozbawiono go radzieckiego obywatelstwa.
Współpracował z takimi kompozytorami, jak Sergiusz Prokofiew czy Dymitr Szostakowicz. Witold Lutosławski, tworząc dla Rostropowicza "Koncert wiolonczelowy", powiedział, że jest to wspaniały człowiek, który jako jeden z pierwszych miał odwagę przeciwstawić się sowieckiemu zniewoleniu. W połowie lat 70. Rostropowicz musiał opuścić Związek Radziecki za pomoc udzieloną pisarzowi Aleksandrowi Sołżenicynowi. Powrócił dopiero za czasów Gorbaczowa.
Zasłynął jako obrońca praw człowieka w Związku Radzieckim i uczestnik wydarzeń 1991 roku w Moskwie, kiedy z tysiącami Rosjan manifestował przed budynkiem parlamentu. Ówczesny pucz doprowadził do rozpadu ZSRR.
W 1984 roku otrzymał nagrodę Grammy. W gronie kompozytorów, którzy poświęcili swoje utwory Rostropowiczowi, jest Krzysztof Penderecki i napisany przez niego w 1983 roku "II Koncert wiolonczelowy". Rostropowicz często występował w naszym kraju, m.in. z Orkiestrą Filharmonii Narodowej czy Sinfonią Varsovią.
